يَظْلِمُونَ « 1 » ؛ وَ ما ظَلَمْناهُمْ وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ « 2 » ؛ وَ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْقِسْطِ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ « 3 » . و فرمود : إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ وَ إِيتاءِ ذِي الْقُرْبى وَ يَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَ الْمُنْكَرِ وَ الْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ « 4 » . در دعايى مشهور از پيامبر ( ص ) آمده است : « خدايا ! از شرّ نفسمان به تو پناه مىبريم . » كه نسبت دادن شر به نفس ، لازمه‌اش تنزيه خداوند است از اين كه منشأ شر يا آمر به آن باشد ؛ و تنها نفس ، منشأ شرّ و مسؤول فعل آدمى است . على ( ع ) در مسألهء عدل الهى حكم كرد و چه زيبا حكم كرد ! آن‌جا كه فرمود : « توحيد آن است كه او را توهّم نكنى ؛ و عدل آن است كه او را متّهم نسازى . » يعنى ، توحيد خداوند در نفى شريك و تشبيه و رفع تجسيم و تمثيل ؛ و تنزيه ذات مقدّس او از هر آنچه كه به ذهن و وهم خطور مىكند ، و آنچه را كه ممكن است قوّهء توهّم در دورترين تصورها آن را تصوّر كند . اين به تنهايى كفايت نمىكند ، اگر ذات خداوندى را از آنچه كه شايستهء كمالش نيست - مثل ظلم - منزّه نكنيم ؛ و اين كه : او تنها خير انجام مىدهد و تنها به آن فرمان مىدهد ، و در عرصهء حكومت او جز خير جريان ندارد ؛ و شر در آفرينش و ذات ، وجود ندارد ، بلكه وجود آن از عوارض مادّه است ؛ و افعال انسان تفويضى نيست و مجبور به انجام آنها هم نيست ، بلكه در ميان دو منزل جبر و تفويض مىباشد و كار عقل تنها تشخيص خير و شر و حسن و قبح است . در ماجرايى كه صدوق در التوحيد از امام صادق ( ع ) حكايت مىكند ، بارقه‌هايى وجود دارد كه بر عقل حكيم و انديشهء انديشمندان شايسته است تا آن را از نهانگاهش بيرون آرند تا تاريكيهاى اعتقادى گمراهان سرگردان در هستى را به روشنى تبديل نمايد : « مردى از ايشان سؤالى كرد و گفت : اساس دين ، توحيد و عدل است و علم به آن زياد است و بايد خردورز

--> ( 1 ) - توبه ( 9 ) آيهء 70 : خدا بر آن نبود كه به آنان ستم كند ، ولى آنان بر خود ستم روا مىداشتند . ( 2 ) - نحل ( 16 ) آيهء 118 : و ما بر آن ستم نكرديم ، بلكه آنها به خود ستم مىكردند . ( 3 ) - يونس ( 10 ) آيهء 47 : ميانشان به عدالت داورى شود و بر آنان ستم نرود . ( 4 ) - نحل ( 16 ) آيهء 90 : در حقيقت ، خدا به دادگرى و نيكوكارى و بخشش به خويشاوندان فرمان مىدهد و از كار زشت و ناپسند و ستم بازمىدارد ، به شما اندرز مىدهد ، باشد كه پند بگيريد .